- Meestal een tweede stap, ongeveer twee jaar na een sleeve.
- De maagklep (pylorus) blijft werken.
- Na de operatie loopt voedsel door zo'n 2,5 meter dunne darm.
- Sterk effect op gewicht en diabetes.
- Vet wordt slecht opgenomen: levenslang speciale vitamines en jaarlijkse controle.
Wat is een SADI? (SADI-S, duodenal switch)
Bij een single anastomosis duodenal-ileal bypass snijdt de chirurg de twaalfvingerige darm door, net voorbij de kringspier tussen maag en darm. Daarna wordt de twaalfvingerige darm aangesloten op een laag deel van de dunne darm. Alle darm blijft in het lichaam, maar voedsel en verteringssappen lopen nog maar over ongeveer 2,5 meter samen op. De S in SADI-S staat voor de sleeve die er altijd bij hoort, vooraf of in dezelfde operatie.
De duodenal switch (voluit: biliopancreatische diversie met duodenal switch) is de oudere, uitgebreidere voorloper met twee darmverbindingen. De SADI is daar een vereenvoudigde versie van met één verbinding. In de Nederlandse richtlijn staat de SADI als een van de vier huidige standaardoperaties.
Hoe werkt een duodenal switch precies?
De sleeve beperkt hoeveel je eet. De omleiding zorgt dat gal en alvleessap pas laat bij het voedsel komen, waardoor vooral vet grotendeels onverteerd blijft. Omdat de maagklep behouden blijft, gaat het voedsel gedoseerd de darm in en blijf je langer verzadigd. Dat is het verschil met een bypass, waar het voedsel direct de darm in loopt. Het effect op gewicht en bloedsuiker is groot, maar het risico op tekorten ook.
Voor wie is een SADI of duodenal switch bedoeld?
Voor twee groepen. De eerste zijn mensen die beginnen met een BMI boven de 60. Omdat een grote operatie in één keer dan te riskant is, krijgen ze eerst een sleeve en ongeveer twee jaar later een SADI als geplande tweede stap. De tweede groep bestaat uit mensen die eerder een sleeve kregen en toch weer flink zijn aangekomen of te weinig afvielen.
Het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis beschrijft de SADI als een ingreep die alleen aan een zeer selecte groep wordt aangeboden, met een zorgtraject van vijf jaar. Niet elk centrum voert hem uit.
Voordelen en aandachtspunten van SADI en duodenal switch
Voordelen
| Voordeel | Toelichting |
|---|---|
| Meeste gewichtsverlies | Na een sleeve zorgt de SADI voor een duidelijke extra daling. |
| Gunstig bij diabetes | Sterk effect op de bloedsuikerregulatie. |
| Maagklep blijft werken | Voedsel gaat gedoseerd de darm in; langer verzadigd gevoel. |
| Minder galreflux | Minder risico dat gal terugstroomt naar de maag dan bij een mini bypass. |
Aandachtspunten
| Aandachtspunt | Toelichting |
|---|---|
| Vitaminetekorten | Meer dan de helft van de darmlengte doet niet mee aan de opname; speciale vitamines zijn levenslang nodig. |
| Diarree en geur | Onverteerd vet geeft dunne, sterk ruikende ontlasting en soms een andere lichaamsgeur. |
| Dumping | Calorierijke producten kunnen snel in de darm komen: duizelig, zweten, hartkloppingen. |
| Beperkt beschikbaar | Alleen in een deel van de centra en voor een selecte groep. |
Kosten en vergoeding (2026)
Als het team een SADI medisch geïndiceerd vindt, valt hij onder de basisverzekering, net als een eerste maagverkleining. De grootste eigen kostenpost zit in de levenslange, speciaal samengestelde vitamines.
| Post | Bedrag of regeling |
|---|---|
| Vergoed traject | €385 eigen risico 2026 |
| Zorgtraject | circa vijf jaar met controles bij chirurg, diëtist en psycholoog |
| SADI-specifieke vitamines | levenslang, niet vergoed |
| Particulier | zelden; SADI wordt vrijwel alleen binnen een ziekenhuistraject gedaan |
SADI en Duodenal Switch in cijfers
| Kenmerk | Waarde |
|---|---|
| Actieve darmlengte na de operatie | circa 2,5 meter |
| Aantal darmverbindingen SADI | 1 |
| Aantal darmverbindingen klassieke duodenal switch | 2 |
| Typische startgroep | BMI boven 60 |
| Tijd tussen sleeve en SADI | circa 2 jaar |
| Maagklep | behouden |
| Zorgtraject | 5 jaar |
| Suppletie | levenslang + jaarlijkse controle |
SADI, bypass en sleeve naast elkaar
| SADI-S | Gastric bypass | |
|---|---|---|
| Maagklep | blijft werken | wordt omzeild |
| Darmverbindingen | 1 | 2 |
| Vetopname | sterk verminderd | matig verminderd |
| Typische inzet | tweede stap of revisie | eerste ingreep |
| Nazorgintensiteit | zeer hoog | hoog |
Stap voor stap
- Eerste ingreep. Bij een zeer hoge BMI begint het traject met een gastric sleeve.
- Evaluatie na circa twee jaar. Het team kijkt naar gewichtsverloop, klachten en voedingstoestand.
- Nieuwe screening. Voor een tweede stap word je opnieuw beoordeeld.
- SADI-operatie. Kijkoperatie; de twaalfvingerige darm wordt op een laag deel van de dunne darm gezet.
- Intensieve nazorg. Eerste jaar vaker controle, daarna afnemend; bloedonderzoek blijft jaarlijks.
Gratis test 1 minuut · anoniem tot je zelf doorstuurt
Sleeve of bypass-test: welke operatie wordt bij jou vaak eerst besproken?
Zes ja-of-neevragen over je gezondheid. Je krijgt de ingreep die chirurgen bij zulke antwoorden vaak eerst bespreken, met de redenen erbij.
- 1 Jouw uitkomst
- 2 Gratis advies
Indicatie volgens de richtlijn (NVvH; NHG-Standaard Obesitas 2025), geen medisch advies. Je arts en het bariatrisch team beslissen.
Verder lezen
- Gastric sleeve (buismaag) uitgelegd — de buismaag
- Revisiechirurgie na een maagverkleining — alle omzettingen
- Gastric bypass (maagomleiding) uitgelegd — Roux-en-Y
- Diabetes type 2 na maagverkleining: uitleg — remissie na chirurgie
- Voeding na maagverkleining: uitleg — eiwit, vet en vitamines
- Gastric sleeve vanuit Arnhem — via Rijnstate
- Maagverkleining nazorg en controles — de nazorg
Veelgestelde vragen over SADI-S en de duodenal switch
SADI is de afkorting van Single Anastomosis Duodenal-Ileal bypass: een omleiding met één verbinding tussen de twaalfvingerige darm (duodenum) en het laatste deel van de dunne darm (ileum). Met de toevoeging -S, van sleeve, wordt aangegeven dat de ingreep samengaat met een buismaag. In de praktijk gebruiken ziekenhuizen SADI en SADI-S door elkaar.
De klassieke duodenal switch heeft twee darmverbindingen en is technisch uitgebreider. De SADI is een vereenvoudiging met één verbinding. Beide combineren een sleeve met een lange omleiding en behouden de maagklep. De SADI wordt in Nederland vaker genoemd en staat in de richtlijn; de klassieke duodenal switch wordt hier zelden uitgevoerd.
Bij een BMI boven de 60 is een grote operatie in één keer riskanter: de buik is moeilijk bereikbaar en het lichaam heeft minder reserve. Daarom doet het team eerst de kortere sleeve. Na ongeveer twee jaar, als je al flink bent afgevallen, volgt de SADI om verder af te vallen. Dat heet een geplande tweestapsbenadering.
Alle darm blijft in je lichaam, maar voedsel en verteringssappen komen pas samen op ongeveer 2,5 meter voor het einde van de dunne darm. Alleen dat stuk doet nog volledig mee aan de vertering. Dat is minder dan de helft van de normale lengte, en verklaart zowel het grote gewichtsverlies als het hoge risico op tekorten.
Vet wordt na een SADI veel minder goed verteerd en komt voor een deel onverteerd in je ontlasting terecht. Dat geeft dunnere, sterk ruikende ontlasting en je moet vaker naar het toilet. Ook je lichaamsgeur kan veranderen. Vet- en suikerarm eten helpt; bespreek aanhoudende diarree altijd met je diëtist of centrum.
Speciaal samengestelde multivitamines voor mensen met een SADI, levenslang. Een gewone multivitamine of zelfs een bypass-variant is niet genoeg, omdat vooral de vetoplosbare vitamines A, D, E en K slecht worden opgenomen. Daarnaast is jaarlijkse bloedcontrole nodig. Omdat meer dan de helft van de darmlengte niet meedoet, is trouw innemen extra belangrijk.
Dat hangt af van de reden. Bij onvoldoende gewichtsverlies of terugval geeft een SADI doorgaans het sterkste extra effect. Bij hardnekkig maagzuur na een sleeve is een bypass juist logischer, omdat die reflux vermindert. Het team kijkt naar je klachten, gewicht, voedingstoestand en of je de intensieve nazorg van een SADI kunt volhouden.
Ja. Producten met veel calorieën kunnen te snel in de dunne darm komen, waardoor je bloeddruk in de hersenen even daalt. Je wordt slaperig of duizelig, kunt hartkloppingen krijgen en gaan zweten. Ga rustig liggen en drink een glas water; na ongeveer een half uur trekt het weg. Komt het vaak voor, meld het dan bij je centrum.
Niet elk bariatrisch centrum voert een SADI uit. Vitalys (onderdeel van Rijnstate) opereert SADI-patiënten in Rijnstate Arnhem en Ziekenhuis Gelderse Vallei in Ede, en het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis in Tilburg biedt hem aan een selecte groep aan. Vraag bij een verwijzing altijd na of het centrum de ingreep zelf doet.
Het zorgtraject duurt meestal vijf jaar, met controles bij de chirurg, verpleegkundig specialist, diëtist, fysiotherapeut en psycholoog. Het eerste jaar is het intensiefst; daarna worden de afspraken minder frequent. Het bloedonderzoek naar vitamines en mineralen blijft ook na die vijf jaar belangrijk, bij voorkeur jaarlijks via je huisarts of centrum.
Bel 06-38048347 (ma–vr 09:00–17:00) of mail info@maagverkleining-info.nl
Onafhankelijke informatie, zonder commercieel belang bij een kliniek.
Bronnen
- Richtlijn Chirurgische behandeling van obesitas, NVvH (RYGB, SG, OAGB en SADI als huidige operaties)
- Vitalys (Rijnstate): Single Anastomosis Duodenal-Ileal bypass
- Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis: Obesitas Centrum en brochure bariatrische chirurgie
- Stichting Bariatrie Groep Nederland: operaties
- DATO Jaarverslag 2024, Stichting DICA
Zoektermen die naar deze pagina leiden: SADI, SADI-S, duodenal switch, single anastomosis duodenal ileal bypass, darmomleiding na sleeve, biliopancreatische diversie.
Auteur: Gijs Bodenstaff. Laatst inhoudelijk gecontroleerd: september 2026.